Vandaag is de geboortedag van H.P. Berlage een van de pioniers van de modernistische architectuur in Nederland. De bewerking hierboven, de verjaardagskalender met 366 inspirerende Nederlanders en een overzicht met hyperlinks over zijn leven en werk hieronder, zijn made by me, Frieke.
Hendrik Petrus (Hein) Berlage werd geboren op 21 februari 1856 in Amsterdam
Hoewel hij vaak in verband wordt gebracht met de Amsterdamse School, was hij er geen vertegenwoordiger van. Integendeel: zijn rationele, constructieve benadering vormde juist een belangrijke inspiratiebron voor architecten van de Amsterdamse School, die later een expressievere en decoratievere richting insloegen.Berlage studeerde van 1874 tot 1875 aan de Rijksacademie van Beeldende Kunsten in Amsterdam. Daarna vervolgde hij zijn studie bouwkunde aan de ETH Zürich (Eidgenössische Technische Hochschule Zürich). In Zürich maakte hij kennis met de ideeën van Gottfried Semper en Eugène Viollet-le-Duc. Vooral Sempers opvattingen over constructieve eerlijkheid en materiaalgebruik beïnvloedden Berlage sterk. Zijn latere rationalistische stijl. waarin constructie zichtbaar en logisch moest zijn, vindt hier zijn oorsprong. Na zijn studie die hij in 1878 afrondde werkte hij enkele jaren in verschillende architectenbureaus. Vanaf 1884 werkte hij samen met architect Theodorus Sanders. Samen ontwierpen zij gebouwen in neorenaissance-stijl.
In 1887 trouwde Berlage met Marie Bienfait. Het echtpaar kreeg vier kinderen. In 1914 verhuisde het gezin naar het door Berlage zelf ontworpen woonhuis aan de Violenweg 14 in Den Haag. Een paar jaar later in 1889 vestigde Berlage zich als zelfstandig architect. Aanvankelijk ontwierp hij in de toen populaire neostijlen, zoals bij het winkelpand Focke & Meltzer in de Kalverstraat in Amsterdam. Later ontwikkelde hij een meer rationele en sobere architectuur, waarin constructie, maatvoering en materiaal centraal stonden. Voor verzekeringsmaatschappij De Nederlanden van 1845 ontwierp hij meerdere kantoorgebouwen in Amsterdam en Den Haag . Zijn bekendste werk is de Beurs van Berlage (1903), oorspronkelijk de Koopmansbeurs. Dit gebouw wordt beschouwd als een mijlpaal in de Nederlandse architectuur en markeert de overgang naar een moderne, constructief eerlijke bouwkunst. De Beurs is gebaseerd op duidelijke geometrie, zichtbaar metselwerk en een rationele plattegrond. Kunstenaars als Jan Toorop en Richard Roland Holst leverden bijdragen, wat het gebouw tot een vroeg voorbeeld van het Gesamtkunstwerk maakt. Architecten als Willem Dudok en Alexander Kropholler lieten zich inspireren door Berlage’s werk.
Een kernbegrip in Berlage’s werk is dus het Gesamtkunstwerk: de samenhang tussen architectuur, interieur en toegepaste kunst. Hij ontwierp niet alleen gebouwen en stedenbouwkundige plannen, maar ook complete interieurs, van meubels en betimmeringen tot verlichting, glaswerk en serviezen. Een bekend voorbeeld van dit totaalconcept is het Jachthuis Sint Hubertus, dat hij ontwierp voor het echtpaar Kröller-Müller (1914–1920).
Berlage speelde ook een belangrijke rol in de stedenbouw. Zijn uitbreidingsplan voor Amsterdam-Zuid, het Plan Zuid, werd in 1917 vastgesteld en had grote invloed op de ontwikkeling van de stad.
Andere belangrijke projecten zijn:
- Het gebouw voor de Algemene Nederlandse Diamantbewerkers Bond,
De Burcht van Berlage - Het Mercatorplein in Amsterdam
- De Berlagebrug
- De woonwijk Laakkwartier in Den Haag
- De Christian Science-kerk in Den Haag (zijn enige kerkgebouw)
Zijn laatste grote werk is het Kunstmuseum Den Haag (oorspronkelijk Gemeentemuseum Den Haag). De bouw werd voltooid in 1935, een jaar na zijn overlijden.
H.P. Berlage overleed 12 augustus 1934 in Den Haag. Hij wordt beschouwd als een sleutelfiguur in de Nederlandse architectuurgeschiedenis. Zijn nadruk op constructieve eerlijkheid, maatvoering, rationaliteit en samenhang tussen kunstdisciplines heeft blijvende invloed gehad op zowel de architectuurpraktijk als de architectuurtheorie.
Het Rijksmuseum met het verzameld werk van H.P. Berlage.
Reactie plaatsen
Reacties