Adèle Bloemendaal (1933-2017)

Vandaag vieren we de geboortedag van Adèle Bloemendaal,  de onvergetelijke Stem van
het Nederlandse Cabaret

Verderop in dit blog haar biografie.

De digitale bewerking van het portret hierboven en de verjaardagskalender
met 366 bijzondere Nederlanders, zijn made by me, Frieke

Click op een afbeelding om de kalender te bekijken

Inleiding:

Adèle Bloemendaal (11 januari 1933 – 21 januari 2017) was een van de meest geliefde en iconische Nederlandse cabaretières, zangeressen en actrices van de twintigste eeuw. Met haar kenmerkende nasale stem, schaterlach, scherpe humor en ongeëvenaarde podiumaanwezigheid veroverde zij decennialang de harten van het Nederlandse publiek. Haar naam is onlosmakelijk verbonden met de Nederlandse amusementscultuur en het cabaret. In dit artikel lees je alles over het leven en werk van Adèle Bloemendaal.

De Vroege Jaren van Adèle Bloemendaal: Geboorte en Jeugd

Adèle Maria Hameetman werd geboren op 11 januari 1933 in Amsterdam, als dochter van een handelsreiziger met toneelambities. Zij groeide op in de Amsterdamse Jordaan, een wijk die haar karakter sterk zou vormen. Al vroeg toonde zij een grote behoefte aan autonomie en een aangeboren gevoel voor theater. Na de middelbare school werkte zij eerst als secretaresse en probeerde zij het vervolgens als modeontwerpster — maar haar roeping lag duidelijk elders.

In 1946 maakte de jonge Adèle haar eerste stappen op het podium in het amateurcabaret De Kijkdoos van Leen Jongewaard. Het was het begin van een levenslange passie voor het podium.

Van Amateur naar Beroepsactrice: Het Begin van de Carrière

Begin jaren vijftig werden Adèle Bloemendaal en Leen Jongewaard ontdekt door toneelgroep Puck (onder leiding van Egbert van Paridon). In 1953 maakten beiden daar hun professionele debuut als beroepsacteurs. Zij trouwde en vertrok met haar man naar Amerika, maar keerde in 1957 alleen terug naar Nederland. Daarna werd zij gevraagd door diverse cabaretgezelschappen en toneelgroepen.

Bij toneelgroep Ensemble speelde zij onder meer in: Zwart als een kanarie, Koning Salomo en de schoenlapper, De astrakan jas en het klassieke Pygmalion. In 1958 sloot zij zich aan bij Cabaret Lurelei, en daarna het Leidseplein Cabaret van Jaap van der Merwe, waar zij speelde in Alle gekken kijken. Zij werkte in deze periode samen met grote namen als Johnny Kraaykamp, Rijk de Gooijer, Gerard Cox, Frans Halsema en Albert Mol.

Televisiedoorbraak: 't Schaep met de 5 Pooten en Citroentje met Suiker

Het jaar 1969 was het grote keerpunt in de carrière van Adèle Bloemendaal. Zij speelde de rol van Doortje — met vlinderbril en suikerspinkapsel — in de KRO-televisieserie 't Schaep met de 5 Pooten, geschreven door Eli Asser. De serie speelde zich af rondom een kroeg in de Jordaan en werd een doorslaand succes: het ontving de Gouden Televizierring als beste televisieprogramma van het jaar. De liedjes uit de serie verschenen op lp en leverden meerdere hitnoteringen op.

In 1973 trad zij toe tot de cast van Citroentje met suiker, de opvolger van 't Schaep. Ook deze komische serie met liedjes waaronder Er mag zoveel niet van Eli Asser, gespeeld in de kroeg 'De kip met gouden eieren', was een groot publiekssucces.

Bekende Liedjes van Adèle Bloemendaal

Carnavalshits en cabaretnummers

Adèle Bloemendaal is mede beroemd geworden door een reeks komische en soms gewaagde liedjes. Tekstschrijver Drs. P. schreef in 1972 voor haar de carnavalskraker Wat heb je gedaan, Daan? — oorspronkelijk bedoeld als persiflage, maar uitgegroeid tot een echte hit. Tot 1981 bracht zij ieder jaar een carnavalsnummer uit, die zij luid schreeuwend in het feestencircuit ten gehore gaf.

Andere bekende liedjes zijn onder meer: Zallemenut nog 'n keertje overdoen? — een aanstekelijk en vrolijk cabaretnummer dat een van haar meest herkenbare optredens werd en bij het publiek altijd voor enthousiast meebrullen zorgde. Verder: De meisjes van de suikerwerkfabriek (tekst: Drs. P., tijdens Holland Festival 1970), Kijk wat drijft daar in de Rijn Rijn Rijn (opgenomen voor de jubileumshow 100 jaar Carré), liedjes van de solo-lp Aaahdèle (1967), de herkenbare liedjes uit 't Schaep met de 5 Pooten, waarvan de lp meerdere hits opleverde. In 2006 zong zij met Paul de Leeuw het duet Jaloezie in zijn televisieprogramma Mooi! Weer de Leeuw.

Rollen op Toneel, Televisie en Film

Televisieseries

Naast haar theaterwerk was Adèle Bloemendaal een vertrouwd gezicht in de Nederlandse huiskamers. Haar belangrijkste televisierollen waren: Doortje in 't Schaep met de 5 Pooten (KRO, 1969) — haar grote doorbraak, Rol in Citroentje met suiker (1973) — komische serie in de Jordaan, Dat ik dit nog mag meemaken (1975-1978), De Brekers (1985 en 1988), In de Vlaamsche pot (1991-1995) en Het Zonnetje in Huis (2000).

Daarnaast had zij in 1969 haar eigen De Adèle Bloemendaal Show onder regie van Rob Touber. In haar latere jaren speelde zij gastrollen in Grijpstra & De Gier, een remake van 't Schaep met de 5 Pooten (2006, als Rooie Rita) en de serie Oude Koeien (2003) met Ellen Vogel.

Speelfilms

In de Nederlandse film is Adèle Bloemendaal eveneens actief geweest. Zij speelde onder meer in: Naakt over de schutting (1973), Op de Hollandse toer (1973) — samen met Wim Sonneveld, en Theo & Thea en de ontmaskering van het tenenkaasimperium (1989) — samen met Arjan Ederveen, Tosca Niterink en Marco Bakker.

Theaterrollen en one-woman-shows

Op het toneel speelde zij in de jaren zestig onder meer in Het leven van Bertolt Brecht (1968) en het cabaretprogramma Met blijdschap geven wij kennis (1969, samen met Gerard Cox en Frans Halsema). Zij speelde ook in de musicals De Club, Sam Sam en King Kong.

In de jaren tachtig maakte Bloemendaal een reeks bijzonder succesvolle one-woman-shows: Adèle's Keus, Adèle in korte broek (waarmee zij in 1986 de Scheveningen Cabaretprijs won), Adèle in Casablanca en Adèle op de Orinoco. Later volgden nog Samen Solo (1997, met Hans Dorrestijn) en Adèle's Comeback No. 1 (1997).

Prijzen en Onderscheidingen

De kwaliteit en het belang van Adèle Bloemendaals werk werd erkend met meerdere prijzen: de Gouden Harp (1976) voor haar gehele oeuvre, de Scheveningen Cabaretprijs (1986) voor Adèle in korte broek, en de Blijvend Applausprijs (2006), een oeuvreprijs voor oudere artiesten. De jury omschreef haar destijds als: 'robbedoes en grande dame', 'avontuurlijk en boosaardig', 'literair en liederlijk' en 'schaamteloos en geraffineerd'.

Persoonlijk Leven

Adèle Bloemendaal trouwde tweemaal. Haar eerste huwelijk — waaraan zij haar artiestennaam ontleende — strandde in 1957. Haar tweede man was de Amerikaans-Nederlandse acteur en danser Donald Jones (1932-2004), met wie zij in 1963 een zoon kreeg: John Jones. Zij was als een van de eerste actrices in Nederland die openlijk sprak over een facelift, en op vijftigjarige leeftijd liet zij zich pikant fotograferen voor Playboy. Haar bekendheid bij het grote publiek groeide verder door een opvallend reclamespotje voor BROS-chocolade, waarin zij lachend in een bubbelbad verscheen.

Gezondheid en Terugtrekking uit het Publieke Leven

In september 1999 kreeg Adèle Bloemendaal een beroerte, waarvan zij herstelde. Een jaar later, tijdens opnamen voor Sesamstraat in 2000, werd zij getroffen door een herseninfarct. Na haar herstel besloot zij geen nieuwe theatershows meer te maken, al bleef zij sporadisch op televisie verschijnen. In 2014 werkte zij mee aan de documentaire Eens wil ik er van af zijn van regisseur Maarten Mourik. In 2013 was zij nog eregast bij de première van de theatershow Adèle, waarin Sanne Wallis de Vries en Paul Groot haar teksten en liedjes ten gehore brachten.

Overlijden en Nagedachtenis

Adèle Bloemendaal overleed op 21 januari 2017 in Amsterdam, tien dagen na haar 84e verjaardag, in woonzorgcentrum De Flesseman. Op 27 januari 2017 werd zij, met een rode clownsneus op haar kist, in besloten kring gecremeerd op de Nieuwe Ooster te Amsterdam.

Haar overlijden was een groot verlies voor de Nederlandse cultuurwereld. In 2017 werd de theatervoorstelling De Grote Drie opgevoerd, gewijd aan haar leven en dat van Conny Stuart en Jasperina de Jong. In 2018 verscheen de biografie Adèle. Uit het rijke leven van Adèle Bloemendaal van journalist Henk van Gelder.

Samenvatting: Wie Was Adèle Bloemendaal?

Adèle Bloemendaal (11 januari 1933 – 21 januari 2017) was een Nederlandse cabaretière, zangeres en actrice die gold als een van de grootste entertainers van Nederland. Met haar nasale stem, kenmerkende schaterlach, scherpe humor en rollen in iconische series als 't Schaep met de 5 Pooten en Citroentje met suiker verwierf zij een unieke plek in de Nederlandse cultuur. Haar liedjes — van Wat heb je gedaan, Daan? tot de hits uit 't Schaep — zijn tijdloos. Zij is en blijft een inspiratiebron voor nieuwe generaties cabaretiers en entertainers.