366 | Galileo Galilei

Galileo werd op 15 februari geboren in Pisa. Zijn jeugd stond in het teken van intellectuele nieuwsgierigheid. Aanvankelijk ging hij geneeskunde studeren aan de universiteit van Pisa maar daar richtte hij zich al snel op wiskunde en natuurfilosofie. Deze keuze vormt het begin van een loopbaan die de manier waarop de mens naar de natuur kijkt fundamenteel zal veranderen.

Na zijn studie wordt Galileo docent wiskunde in Pisa. Hij staat bekend om zijn kritische houding tegenover de traditionele aristotelische natuurfilosofie, die op dat moment de academische wereld domineert. Zijn experimenten met vallende lichamen, waaronder het beroemde, maar historisch betwiste experiment vanaf de scheve toren van Pisa — tonen aan dat objecten niet sneller vallen omdat ze zwaarder zijn. Het is een inzicht dat haaks staat op eeuwenoude opvattingen en dat de basis legt voor de moderne mechanica.

In 1592 verhuist Galileo naar Padua, waar hij achttien jaar lang doceert aan de universiteit. Deze periode wordt vaak beschouwd als zijn meest productieve fase. Hij onderzoekt beweging, versnelling en projectielbanen, en ontwikkelt instrumenten zoals de geometrische passer. Zijn werk kenmerkt zich door een systematische combinatie van experiment, wiskunde en observatie, een aanpak die later de kern zal vormen van de wetenschappelijke methode.

In 1609 bereikt Galileo een keerpunt in zijn carrière wanneer hij hoort over een nieuw optisch instrument dat in Nederland is ontwikkeld: de telescoop. Hij bouwt zijn eigen verbeterde versie en richt deze op de hemel. Hij ontdekt dat de maan geen perfect glad hemellichaam is, maar bergen en kraters heeft. Hij observeert vier manen die om Jupiter draaien, een directe uitdaging voor het idee dat alles in het universum om de aarde cirkelt. De fasen van Venus bevestigen bovendien dat deze planeet om de zon draait. Deze waarnemingen leveren krachtig bewijs voor het heliocentrische model van Copernicus, dat tot dan toe vooral theoretisch was.Galileo publiceert zijn bevindingen in Sidereus Nuncius (1610), een werk dat hem internationale bekendheid oplevert. Hij wordt benoemd tot hofastronoom van de groothertog van Toscane en treedt toe tot de prestigieuze Accademia dei Lincei.

Zijn groeiende overtuiging dat het heliocentrisme de juiste beschrijving van het universum is, brengt Galileo in conflict met de katholieke kerk. Hoewel de kerk aanvankelijk terughoudend maar niet vijandig is, verandert dit wanneer Galileo zijn ideeën te openlijk verdedigt. In 1632 publiceert hij Dialogo sopra i due massimi sistemi del mondo, een dialoog waarin hij het geocentrische en heliocentrische wereldbeeld vergelijkt. Hoewel het werk formeel neutraal is, is de voorkeur voor het heliocentrisme duidelijk. De Inquisitie beschouwt dit als een overtreding van eerdere waarschuwingen.

In 1633 wordt Galileo gedwongen zijn standpunt te herroepen. Hij wordt veroordeeld en krijgt levenslang huisarrest, dat hij doorbrengt in zijn woning in Arcetri, nabij Florence. Ondanks zijn gevorderde leeftijd en verslechterende gezondheid blijft hij werken. Hij schrijft Discorsi e dimostrazioni matematiche, waarin hij de grondslagen van de moderne mechanica uiteenzet.

Galileo overlijdt in 1642, maar zijn invloed reikt ver voorbij zijn eigen tijd. Zijn werk vormt een cruciale schakel tussen de klassieke natuurfilosofie en de moderne wetenschap. Door experimenten te combineren met wiskundige analyse introduceert hij een manier van denken die de basis vormt voor de natuurkunde zoals we die nu kennen.

Zijn astronomische ontdekkingen veranderden het wereldbeeld van de mensheid, en zijn methodologische benadering inspireerde generaties wetenschappers. Niet voor niets wordt hij vaak de “vader van de moderne wetenschap” genoemd.

Zijn werk markeert de overgang van middeleeuwse natuurfilosofie naar een systematische, op observatie en experiment gebaseerde benadering van wetenschap.